André Engwirda, verzetsheld of verrader

Erik Schaap Evert de Vos Zoran Bogdanovic

André Engwirda (1917-1944) was een raadsel voor vriend en vijand. Hij groeide in de jaren dertig van de vorige eeuw op in Maastricht, waar hij zich aansloot bij communistische jongeren. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog gold hij als een van de dapperste strijders tegen Franco’s fascistische troepen en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog toonde hij zich - terug in Maastricht - een fanatiek tegenstander van de Duitse machthebbers.

Maar na de bevrijding wordt Engwirda bij verstek veroordeeld wegens collaboratie. Dan blijkt ook dat hij zich als infiltrant in Joegoslavië aansloot bij de partizanen met een geheime, door Hitler goedgekeurde opdracht om hun leider, Josip Broz Tito, te vermoorden. Op diens hoofdkwartier op het eiland Vis wachtte Engwirda, gewapend met een als vulpen vermomd explosief, de maarschalk op – om daarna van de radar te verdwijnen. Tachtig jaar later vraagt zijn zoon zich nog steeds af of zijn vader een verrader was of een verzetsheld. Op basis van bronnen in binnen- en buitenland en het familiearchief reconstrueren de onderzoeksjournalisten Schaap, De Vos en Bogdanovic het levensverhaal van een idealist die de morele draai maakte van uiterst links naar extreemrechts, met fatale gevolgen.